مهدى مهريزى و على صدرايى خويى
443
ميراث حديث شيعه
يعقوب ، 729 - 817 ه ق ، عالم لغوى ولغت نويس معروف إيراني ؛ صاحب كتاب قاموس . در كازرون متولد شد ، واز هشت سالگى در شيراز به كسب علوم پرداخت وبعد براي تحصيل أدب وعلوم عصر خود به واسط وبغداد رفت ( 745 ه ق ) . در 750 ه ق به دمشق رفت ودر محضر درس تقى الدين سبكى حضور يافت . در 770 ه ق به مكة رفت وسپس مدت 5 سال در هند ( دهلي ) أقامت گزيد . در 794 ه ق به دعوت سلطان احمد ابن أويس ، به بغداد رفت وسپس به إيران آمد . تيمور لنگ ، پس از فتح شيراز ، أو را گرامى داشت ، ولى وى در شيراز نماند ودر 796 ه ق به يمن رفت ، واز طرف الملك الأشرف إسماعيل ابن عباس به عنوان قاضى القضات يمن تعيين شد ، وپادشاه دختر أو را نيز به زنى گرفت . فيروزآبادى در 802 ه ق به حج رفت ؛ همچنين ، در 805 ه ق نيز به مكة رفت ، وسپس به زبيد بازگشت ، ودر شوال 817 در آنجا درگذشت . فيروزآبادى به هر ناحية از قلمرو اسلامى آن روز كه سفر كرد ، مورد توجه فرمانروايان عصر خود بود . در روم ( عثمانى ) مورد توجه سلطان ايلدرم با يزيد شد ودر مصر ويمن وبغداد وتبريز نيز مورد توجه واقع شد . فيروزآبادى در زمينهء حديث وتفسير وتاريخ نيز كتاب نوشته است ، ولى حوزهء اصلى كار وى همان لغتنويسى به شمار مىرود . وى با تأليف كتاب قاموس ، يكى از معتبرترين لغتنامههاى زبان عربى را تأليف كرد . گذشته از قاموس ، آثار ديگرى نيز از وى در دست است كه بسيارى از آنها به چاپ نرسيده . از آنها كه به چاپ رسيده كتب ذيل را مىتوان نام برد : تَحبير المُوَشّين ( الجزاير ، 1909 ) ؛ سِفْر السعادة يا صراط المستقيم به زبان فارسي ، كه به عربى ترجمه شده است ؛ تنوير المِقباس من تفسير ابن عباس ( قاهره ، 1290 ه ق ) . « 1 »
--> ( 1 ) . دايرة المعارف فارسي مصاحب ، ج 2 ، ص 1961 .